De naam zegt je misschien niets, maar deze plant ken je zeker!
Grote klis (Arctium lappa) is een inheemse plant die je in bijna heel Europa in het wild tegenkomt. Je hebt vast al eens gemerkt hoe de zaden zich vastklampen aan de vacht van dieren of aan jouw trui. Wist je trouwens dat de zaadhoofden van grote klis model stonden voor velcro? De Zwitser George de Mestral kreeg in 1955 het idee voor klittenband na een wandeling met zijn hond, toen hij de klitten uit diens vacht kamde.
Tweejarige plant
Grote klis is een tweejarige plant. In het eerste jaar steekt hij al zijn energie in de ontwikkeling van zijn wortel en een imposant bladrozet. Pas in het tweede jaar gaat hij bloeien en verschijnen de bekende klitten.
Wil je de wortel oogsten, dan doe je dat het best in de herfst of winter van het eerste jaar, vóór de bloeisteel verschijnt. Dat oogsten is geen sinecure want de wortel kan tot een meter, soms zelfs langer worden.
Wil je je oogst bewaren? Maak de wortels schoon dan met een groenteborsteltje, snij ze in schijfjes en laat ze snel drogen, liefst in het licht.
Grote klis in je apotheek
Kliswortel heeft een aangename, aardse en lichtzoete smaak. Een infusie of beter nog een afkooksel van de wortel levert een lekker drankje met interessante medicinale eigenschappen.
Kliswortel bevat veel inuline en is dus goed voor je darmen. De plant stimuleert de spijsvertering (hij is ook mild bitter) en ondersteunt de afvoer van afvalstoffen via nieren en lever. Daarom wordt hij vaak ingezet in kruidencombinaties bij huidaandoeningen zoals acne en psoriasis.
Naast de wortel gebruiken herboristen in Eurazië, grote delen van de VS en Canada ook de zaden (bijvoorbeeld in tinctuurvorm) en de bladeren (onder andere als kompres op abcessen).
Grote klis in je keuken
In Japan staat de plant bekend als gobo en wordt hij als groente gebruikt. En dat kan jij natuurlijk ook doen. Gebruik kliswortel bijvoorbeeld in bouillon of als basis voor een heerlijk aards smakende saus. Met het bijgerecht hieronder maak je alvast kennis met deze veelzijdige wilde wortel.
Kinpira gobo: grote klis Japanse stijl
In dit gerecht komt de aardse smaak van kliswortel perfect tot zijn recht. Het bewaart tot een week in de koelkast en is ideaal om mee te nemen naar school of werk.
Ingrediënten
- 200 g wortelen
- 300 g kliswortel
- 1 el sesamolie (+ extra naar smaak)
- 1 tl chilivlokken
- 1 el bouillon (groente of kip)
- 1 el bruine suiker
- 1 el rijstwijn of water
- 2,5 el sojasaus
- 1 el sesamzaad
Werkwijze
- Was de kliswortel grondig onder stromend water. Verwijder de schil met een schrobber of de achterkant van een mes. Gebruik liever geen dunschiller: die verwijdert ook aromatische bestanddelen.
- Snij de kliswortel en de wortelen in lucifers. Leg de kliswortel vijf minuten in koud water en laat daarna goed uitlekken.
- Meng bouillon, rijstwijn of water, bruine suiker en 1 eetlepel sojasaus tot een sausje.
- Verhit de sesamolie met de chilivlokken. Zodra de olie begint te geuren, voeg je de kliswortel en wortelen toe. Roerbak een minuut en voeg dan de saus toe.
- Roerbak enkele minuten, voeg de rest van de sojasaus toe en bak nog kort verder.
- Strooi het sesamzaad en eventueel nog een scheutje sesamolie over het gerecht en zet het vuur uit.
- Laat tien minuten rusten zodat de smaken goed kunnen intrekken. Serveer lauw of warm opnieuw op.
